Chaos na rynku palet? EPAL komentuje decyzję Biedronki

Największa sieć handlowa w Polsce chce wkrótce zamknąć drzwi przed białymi europaletami. Eksperci ostrzegają: to może doprowadzić do paraliżu otwartego rynku paletowego i wzrostu cen żywności. Komunikat w tej sprawie wydał właśnie Polski Komitet Narodowy EPAL, skupiający krajowych producentów palet. – Decyzja Biedronki może wstrząsnąć polską logistyką – ostrzega EPAL.

#ad

Jeronimo Martins Dystrybucja – właściciel sieci Biedronka – rozesłał do swoich dostawców komunikat, który może na trwałe zmienić polski rynek logistyczny. Od 1 lipca 2027 roku sieć przestanie przyjmować towary na białych europaletach. Dopuszczone będą wyłącznie palety kolorowe: niebieskie CHEP, czerwone LPR i zielone NDHP. Choć brzmi to jak szczegół techniczny, dla branży logistycznej i spożywczej to potencjalne trzęsienie ziemi, dotyczy bowiem milionów palet będących już w obiegu.

Otwarty rynek kontra zamknięte poole

Polski rynek tzw „białych” palet drewnianych funkcjonuje jako system otwarty. Setki niezależnych producentów, zakładów naprawczych i dystrybutorów konkurują przede wszystkim ceną. Każdy przedsiębiorca może kupić paletę, naprawić ją i sprzedać dalej. To klasyczny model wolnorynkowy, który przez dekady zapewniał elastyczność i dostępność nośników w całym łańcuchu dostaw.

Według danych EPAL (European Pallet Association) w obiegu na świecie znajduje się około 650–670 milionów europalet EPAL. Rocznie w 1700 zakładach na świecie powstaje ponad 100 mln standaryzowanych palet, niemal co trzecia powstaje w Polsce! Rynek palet kolorowych funkcjonuje inaczej.

To systemy zamknięte – są produkowane na polecenie operatora (CHEP, LPR, NDHP) i pozostają jego własnością , a użytkownicy – m.in. dostawcy towarów do sieci handlowych – tylko je wynajmują. Producent spoza systemu nie może zatem po prostu rozpocząć produkcji niebieskich czy czerwonych palet. Obecnie w Polsce palety kolorowe produkuje tylko kilka firm, większość będących w obiegu została wytworzona poza granicami naszego kraju.

Skala problemu

Decyzja Jeronimo Martins została podjęta w centrali firmy w Portugalii i zgodnie z jej komunikatem – nie podlega już negocjacjom, choć takie próbowali podejmować jej kooperanci. Tymczasem Biedronka nie jest zwykłym graczem na rynku. Z przychodami przekraczającymi 100 miliardów złotych rocznie i udziałem sięgającym 46% w segmencie nowoczesnego handlu (dyskonty, supermarkety, hipermarkety) sieć dyktuje warunki niemal 1400 polskim dostawcom.

– Utrzymywanie dwóch systemów paletowych w magazynach producentów żywności jest kosztowne i skomplikowane, dlatego dostawca, który obsługuje Biedronkę i jednocześnie inne sieci, stanie przed dylematem: nadal składować towar na paletach białych czy przejść na wynajem palet kolorowych – zauważa Roman Malicki, prezes zarządu EPAL. – Z kolei przejście wyłącznie na palety kolorowe pod dyktando odbiorcy dominującego, może sprawić, że mniejsze sieci handlowe i lokalne markety, które wciąż doceniają stabilny system poolu otwartego, będą miały problem z dostawami towarów.

Efekt domina

EPAL Polska, reprezentujący producentów białych palet, ostrzega przed konsekwencjami jednej decyzji Biedronki. Zdaniem organizacji skutkiem nagłego wyłączenia z obiegu ogromnej ilości europalet z poolu otwartego spowoduje niemal zatrzymanie ich produkcji w Polsce. Dotyczy to szczególnie małych firm, które nie mają nawet szans przejścia na produkcję palet kolorowych.

– Niższa podaż europalet to w konsekwencji wzrost ich cen, który już obserwowaliśmy na rynku w czasie pandemii. Sytuacja może się powtórzyć – dodaje prezes EPAL Polska. Podkreśla też, że przeniesienie wzrostu kosztów palet na konsumentów oznacza wyższe ceny żywności na półkach.

Palety z kodem QR

Warto zauważyć, że otwarty system palet białych dokonał w ostatnich latach przełomowych inwestycji w kierunku Przemysłu 4.0. Palety EPAL nowej generacji wyposażone są w indywidualne kody QR, umożliwiające pełną identyfikowalność i cyfryzację obiegu. System pozwala na automatyzację ewidencji, rozliczanie sald paletowych i integrację z systemami ERP użytkowników. To mocny argument wobec oświadczenia Jeronimo Martins, że zamknięte poole oferują lepszą kontrolę, dlatego sieć przechodzi na palety kolorowe.

Polscy producenci mają jeszcze inne mocne atuty. – Palety EPAL są produkowane lokalnie, dają pracę polskim zakładom i spełniają wymogi unijnego rozporządzenia PPWR dotyczące wielorazowości i recyklingu opakowań transportowych. Od 2030 roku co najmniej 40% opakowań transportowych w UE musi być wielorazowych w ramach systemu ponownego użycia, a białe europalety z założenia ten wymóg spełniają – dodaje Roman Malicki.

Decyzja Biedronki, przy jej dominującej pozycji rynkowej, może nieodwracalnie zmienić układ sił na polskim rynku paletowym. Czy wolny rynek przetrwa zderzenie z siłą największego gracza? – zastanawia się EPAL w wydanym komunikacie.