Stawki frachtów. Kontrakty w górę, rynek spot w stagnacji

$Stawki frachtów. Kontrakty w górę, rynek spot w stagnacji$

Najnowszy raport European Road Freight Rate Benchmark za IV kwartał 2025 roku pokazuje wyraźne rozwarstwienie europejskiego rynku drogowego. Występuje tzw. efekt nożyc: ceny w kontraktach długoterminowych systematycznie rosną, podczas gdy rynek spotowy pozostaje pod presją nadpodaży pojazdów i słabszego popytu konsumenckiego. Przewoźnicy działają w warunkach wysokich kosztów stałych i nowych opłat środowiskowych, a perspektywy poprawy coraz częściej wiązane są z ożywieniem gospodarczym w Europie Środkowo-Wschodniej - szczególnie w Polsce. Raport został przygotowany przez Transport Intelligence, Upply oraz IRU.

#ad

Kontrakty wygrywają z niepewnością

Końcówka 2025 roku przyniosła wyraźny podział na rynku stawek. Indeks cen kontraktowych wzrósł do poziomu 136,9 pkt, notując wzrost o 2,6 pkt kwartał do kwartału. Oznacza to, że załadowcy coraz częściej wybierają stabilność kosztową i gwarancję dostępności mocy przewozowych zamiast krótkoterminowych okazji cenowych.

Rynek spot rozwija się znacznie wolniej. Indeks spot osiągnął 135,1 pkt, rosnąc jedynie o 0,3 pkt kwartał do kwartału. Różnica między segmentem kontraktowym a spotowym stała się jednym z kluczowych wskaźników napięcia rynkowego.

Główną przyczyną stagnacji spotu pozostaje umiarkowany popyt konsumencki w Europie oraz ostrożność w zatowarowaniu sieci handlowych. Mniejsza liczba pilnych zleceń zwiększa konkurencję na giełdach transportowych i spycha marże w kierunku poziomów granicznych. Eksperci Ti Insight i Upply wskazują, że model biznesowy oparty wyłącznie na rynku spot jest obecnie obarczony najwyższym ryzykiem rentowności.

Koszty operacyjne: nowa struktura presji kosztowej

W strukturze kosztów transportu ciężarowego coraz mniejszą rolę odgrywają wahania cen paliwa, a coraz większą – koszty stałe i regulacyjne. Cena diesla w analizowanym okresie wzrosła umiarkowanie (ok. 0,66% kw/kw), natomiast wyraźnie zwiększyły się inne komponenty kosztowe.

Najmocniej wzrosły koszty finansowania floty oraz ubezpieczeń – średnio o ok. 4,23%. Utrzymuje się także presja płacowa wynikająca z niedoboru kierowców; wynagrodzenia w sektorze rosły średnio o ok. 1,28% kwartał do kwartału.

Istotną zmianą są również rozszerzone systemy opłat drogowych zależnych od emisji CO₂. W Niemczech i Austrii wdrożono rozbudowane komponenty emisyjne w systemach myta dla pojazdów ciężkich, a kolejne państwa modyfikują taryfy elektroniczne. W części relacji tranzytowych udział opłat drogowych w całkowitym koszcie przejazdu zbliża się do kosztu paliwa, co szczególnie obciąża transport na krótszych dystansach i przewozy drobnicowe.

Niepewność rynkowa znajduje odzwierciedlenie w decyzjach inwestycyjnych: według danych branżowych rejestracje nowych ciężarówek w 2025 r. spadły o ok. 6% r/r, co wskazuje na wstrzymywanie odnowy floty i wydłużanie cyklu życia pojazdów.

Polska ważnym rynkiem

Prognozy makroekonomiczne na 2026 rok są bardziej optymistyczne niż bieżąca sytuacja rynkowa. Według prognoz instytucji międzynarodowych wzrost PKB w strefie euro ma wynieść ok. 1,4%, podczas gdy Polska prognozowana jest na poziomie ok. 3,5%. Stawia to polską gospodarkę w gronie najszybciej rosnących w regionie.

Większa aktywność przemysłowa i eksportowa przekłada się bezpośrednio na zapotrzebowanie na transport drogowy. Polska pozostaje jednocześnie największym rynkiem floty pojazdów ciężarowych w UE według liczby zarejestrowanych pojazdów (Eurostat — stock pojazdów) oraz jednym z liderów pracy przewozowej mierzonej w tonokilometrach.

Analitycy TI Insight i Upply wskazują, że szczególnie duże znaczenie będą miały korytarze transportowe łączące Polskę z Niemcami oraz krajami bałtyckimi. To właśnie tam oczekiwane jest najszybsze odbicie wolumenów. Warunkiem wykorzystania poprawy koniunktury będzie jednak zdolność firm do kontroli kosztów, ograniczania pustych przebiegów i dostosowania flot do wymogów środowiskowych. Rok 2026 może stać się okresem selekcji rynkowej — przewagę zyskają operatorzy o wysokiej efektywności operacyjnej i stabilnej strukturze kontraktowej.